Rolnictwo wywiera znaczny wpływ na środowisko naturalne. Jednocześnie od stanu środowiska przyrodniczego zależy jakość plonów, a w konsekwencji zdrowie konsumentów żywności. O sposobach na pogodzenie rozwoju rolnictwa z ochroną środowiska, w tym z ochroną różnorodności biologicznej, rozmawiali uczestnicy spotkania eksperckiego, zorganizowanego przez Centrum UNEP/GRID-Warszawa. W spotkaniu, poświęconemu reportowi "Rolnictwo i przyroda", uczestniczył dr Jan Dusik - Dyrektor Programu Narodów Zjednoczonych ds. Środowiska (UN Environment) na Europę.

Podczas wydarzenia zorganizowanego 8 listopada, w Centrum Nauki Kopernik w Warszawie, spotkali się przedstawiciele nauki, biznesu i instytucji zajmujących się ochroną środowiska. Zaprezentowano założenia i wnioski płynące z raportu „Rolnictwo i przyroda” poświęconego dobrym praktykom rolniczym służącym jednocześnie podniesieniu efektywności rolnictwa, jak i ochronie różnorodności biologicznej.

Wśród uczestników spotkania znaleźli się eksperci Centrum UNEP/GRID-Warszawa, Uniwersytetu Przyrodniczego we Wrocławiu, Instytutu Ogrodnictwa w Skierniewicach oraz firmy BASF Polska, którzy wspólnie opracowali prezentowany raport. Znalazły się w nim m.in. przykłady działań prowadzonych na terenie Kombinatu Rolnego Kietrz – wielkoobszarowego gospodarstwa rolnego wdrażającego zasady zrównoważonego rozwoju..

Jan Dusik zwrócił uwagę, że rolnictwo może wywierać negatywny wpływ na środowisko naturalne, a jednocześnie produkcja rolna w znacznym stopniu zależy od stanu środowiska. Podkreślił nierozerwalność związku pomiędzy przyrodą i rolnictwem.

Dbałość o kapitał naturalny może zaowocować np. zwiększeniem plonów przy jednoczesnym podniesieniu jakości produkowanej żywności. Kluczowym elementem w ochronie różnorodności biologicznej na obszarach użytkowanych rolniczo jest edukacja rolników oraz konsumentów oczekujących żywności wyprodukowanej w sposób zrównoważony. Niezmiernie ważna jest również współpraca z biznesem, który może pełnić ważną rolę promotora dobrych praktyk. Przemysł nie jest wrogiem środowiska naturalnego - wręcz przeciwnie: może pełnić ważną rolę promotora dobrych praktyk wśród klientów i partnerów. Jest to doskonałe odzwierciedlenie idei partnerstwa niezbędnego dla skutecznej realizacji Celów Zrównoważonego Rozwoju.

Zaprezentowane w raporcie dobre praktyki dotyczyły m.in. działań związanych z tworzeniem zielonej infrastruktury (np. zadrzewień śródpolnych, czy też pasów z roślinnością miododajną, wspierających – jak przekonują eksperci - gatunki owadów zapylających, czy owadów będących naturalnymi drapieżcami wobec szkodników upraw). Nie mniej istotną grupę działań tworzą dobre praktyki związane z odpowiedzialną pracą ze środkami ochrony roślin.

Ze wszystkimi dobrymi praktykami oraz rezultatami ich stosowania można zapoznać się sięgając po raport umieszczony na stronie internetowej Centrum UNEP/GRID-Warszawa.

Jak podkreślili eksperci zebrani w Centrum Nauki Kopernik w Warszawie pogodzenie rozwoju rolnictwa z ochroną przyrody jest możliwe. Aby temu podołać trzeba patrzeć na kwestię współistnienia rolnictwa i przyrody oraz należy dostrzegać obie perspektywy: przyrodniczą i gospodarczą.

Cezary Urban, Dyrektor Działu Środków Ochrony Roślin BASF Polska podkreślił zaangażowanie firmy w realizacje celów zrównoważonego rozwoju ONZ i współpracę na rzecz ochrony przyrody. Zwrócił uwagę na zróżnicowanie problemów w zależności od regionu Polski i wielkości gospodarstw. „W dużych gospodarstwach szczególnie istotne jest zwiększanie świadomości korzyści z działań na rzecz ochrony bioróżnorodności, również korzyści ekonomicznych. Z kolei w mniejszych gospodarstwach widzimy, jak ważna jest edukacja z zakresu bezpiecznego stosowania środków ochrony roślin. Od tego zależy zdrowie rolnika i konsumenta”. Firma BASF wprowadza również na rynek innowacyjne produkty minimalizujące wpływ na środowisko, m.in. środki pomagające w lepszym zarządzaniu azotem (Limus, Vizura) czy biodegradowalne folie wykorzystywane w produkcji rolniczej (EcoVio). Ważną inicjatywą jest stworzenie specjalnej mieszanki wielokwiatowej dla zapylaczy, którą rolnicy wysiewają na nieużytkach rolnych lub w trudno dostępnych miejscach.

W perspektywie przyrodniczej zrównoważone rolnictwo jest jednym z kluczowych narzędzi służących osiągnięciu celu, który można zobrazować hasłem „rolnictwo chroni przyrodę”. Ewidentne korzyści dla rolnictwa wynikające z ochrony różnorodności biologicznej są swoistą premią za starania pozornie niezwiązane wyłącznie z produkcją rolniczą.

Perspektywę gospodarczą można natomiast zobrazować hasłem: „przyroda wspomaga rolnictwo”. Tu podmiotem jest rolnictwo i efektywna produkcja dobrej jakościowo żywności, zadowalającej coraz większe wymagania współczesnych konsumentów.

Oba te podejścia się nie wykluczają. Co więcej prowadzą do podobnego efektu - słowem rolnictwo zrównoważone i ochrona różnorodności biologicznej nie powinny być postrzegane, jako czynnik hamujący rozwój gospodarczy i społeczny. Przeciwnie powinny być traktowane, jako istotny element polityki rozwoju – zarówno na gruncie krajowym, regionalnym jak i globalnym.