Zaangażowanie biznesu w działania na rzecz środowiska to, z jednej strony, wyraz społecznej odpowiedzialności, a z drugiej - szansa na rozwój.

Jednak, jak wskazują badania (GFK, 2012), wciąż najbardziej znaczącą motywacją polskich firm do podejmowania działań ekologicznych jest splot wymogów prawnych i rynkowych. W szczególności dotyczy to dużych i średnich przedsiębiorstw, na które wywierana jest największa presja związana z dostosowaniem do norm środowiskowych wprowadzanych w ramach spójnej polityki UE. Czy istnieje szansa na to, aby w rzeczywistości mocno zbiurokratyzowanej, pragmatyczny polski przedsiębiorca podejmował świadome i spójne działania na rzecz środowiska, motywowany przede wszystkim poczuciem wspólnej odpowiedzialności za dzisiejszy i przyszły jego stan?

Co zagraża środowisku?

Stały wzrost ludności na świecie i rozwój ekonomiczny to, według raportu Programu Narodów Zjednoczonych ds. Środowiska (UNEP, 2012), dwie podstawowe przyczyny negatywnych zmian zachodzących w środowisku przyrodniczym. Głównymi czynnikami presji człowieka na środowisko są: rosnąca konsumpcja energii, postępująca urbanizacja i globalizacja. Efekty tego oddziaływania to m.in.: niska jakość powietrza, ubytek powierzchni leśnych, degradacja ekosystemów, utrata różnorodności biologicznej i krajobrazowej, a także wzrost ilości odpadów konsumpcyjnych i przemysłowych.

Pogarszający się stan środowiska, w perspektywie długofalowej, poważnie zagraża produkcji gospodarczej opartej na kurczących się zasobach Ziemi. Dlatego międzynarodowe polityki rozwoju - m.in. Cele Zrównoważonego Rozwoju ONZ, Siódmy Unijny Program Działań w Zakresie Środowiska Naturalnego do roku 2020, czy globalne porozumienie klimatyczne wypracowane w 2015 roku podczas tzw. szczytu klimatycznego w Paryżu (COP21) - wskazują konieczność uwzględnienia potrzeb środowiska w rozwoju gospodarki i społeczeństw. Podkreśla się kluczowe znaczenie współpracy wielu podmiotów (polityków, liderów samorządowych, przedstawicieli biznesu i organizacji społecznych oraz mieszkańców) dla skuteczności działań na rzecz łagodzenia zmian klimatu. Wspomniane wyżej Cele Zrównoważonego Rozwoju, wraz z przypisanymi do nich szczegółowymi zadaniami, koncentrują wysiłki wielu stron wokół rozwiązania konkretnych i realnych problemów globalnych.

Działania zmierzające do poprawy stanu środowiska skupiają się obecnie na trzech kluczowych wyzwaniach. Pierwsze z nich to ochrona, zachowanie i wzmacnianie naturalnego kapitału. Drugie to zrównoważone, racjonalne i efektywne korzystanie z zasobów i dążenie do niskoemisyjnego społeczeństwa. Trzecie - poprawa jakości życia na Ziemi.

Wyzwanie dla biznesu: czuć odpowiedzialność, podjąć działanie

Od ponad trzydziestu lat obecna jest w ekonomii idea społecznej odpowiedzialności biznesu (ang. CSR). Nadała ona nowy wymiar nowoczesnej gospodarce, w której oprócz zysku, celem stała się poprawa jakości życia społeczeństwa oraz dbałość o stan środowiska przyrodniczego. Aż 96% dużych i średnich firm w Polsce uważa, że powinnością biznesu jest odpowiadanie na wyzwania społeczne i ekologiczne. Działania związane z CSR prowadzi w Polsce 46% dużych i średnich firm. Tak wynika z badań KPMG i Forum Odpowiedzialnego Biznesu, prowadzonych w 2014 roku.

Wdrażanie środowiskowej odpowiedzialności biznesu i jej komunikowanie wpływa pozytywnie na funkcjonowanie firmy w otoczeniu. Najczęściej wskazywane korzyści to: poprawa wizerunku na rynku, wzrost zainteresowania ze strony kontrahentów, wzrost sprzedaży, a także obniżenie kosztów działalności (KPMG, 2014). Strategia środowiskowej odpowiedzialności biznesu (jeden z ośmiu kluczowych obszarów odpowiedzialności społecznej zawartych w normie ISO 26000) zawsze powinna być zorientowana na konkretny, mierzalny cel.

Wspólnie w kierunku zielonej gospodarki

Firmy powinny rozwijać zapobiegawcze podejście do problemów środowiska naturalnego, podejmować inicjatywy które mają na celu ochronę zasobów przyrody, wspierać rozwój postaw i technologii przyjaznych środowisku.

W celu zaangażowania biznesu w rozwój gospodarki zrównoważonej, w której celom związanym z rozwojem ekonomicznym towarzyszy dbałość o stan środowiska, UNEP powołał inicjatywę Inclusive Green Economy. Inkluzywna zielona gospodarka to gospodarka oparta na zasadach partnerstwa, solidarności i współdziałania. Efektywnie korzystająca z zasobów, bardziej przyjazna środowisku i bardziej konkurencyjna. Pobudza wzrost dochodu i tworzenie miejsc pracy, wpływa na zmniejszenie emisji szkodliwych substancji, prowadzi do zwiększenia efektywności energetycznej, powstrzymuje utratę różnorodności biologicznej i krajobrazowej.

Centrum UNEP/GRID-Warszawa włącza biznes w działania na rzecz środowiska. Organizacja zielonej eko-strefy podczas Orange Warsaw Festival, szkolenia ekologiczne dla pracowników SODEXO, projekt "Jasna Szkoła - prosta sprawa" realizowany z PHILLIPS - to przykłady działań angażujących firmy w kształtowanie świadomości i odpowiedzialności ekologicznej. W ramach współpracy z Centrum UNEP/GRID-Warszawa, biznes może również: chronić przyrodę polskiej części Karpat przez wspieranie rozwoju tradycyjnej gospodarki pasterskiej, rozbudzać w polskich uczniach zainteresowanie badaniami środowiska w ramach międzynarodowego programu GLOBE oraz upowszechniać partycypacyjny model zarządzania środowiskiem z wykorzystaniem nowoczesnych technologii (ICT).


Źródła
„Społeczna odpowiedzialność biznesu. Fakty a opinie", KPMG i Forum Odpowiedzialnego Biznesu, 2014
“GEO5. Global Environment Outlook 5. Environment for the future we want”, UNEP, 2012
“Biznes a ekologia. Postawy wobec ochrony środowiska”, GFK, 2012