7. Edycja projektu Eco-Miasto poszerzyła spektrum działań o warsztaty regionalne. 7 lipca w formule webinarowej zrealizowany został warsztat, poświęcony zielonej i błękitnej infrastrukturze i w szczególny sposób poświęcony miastu Lublin.

Prowadzone przez dyrektor Centrum UNEP/GRID-Warszawa, Marię Andrzejewską wydarzenie było okazją do poszerzenia wiedzy na temat rozwijania miast uwzględniającego jakość życia i stan środowiska. Ambasador Francji, Frederic Billet, przypomniał w przygotowanym na potrzeby webinaru wystąpieniu, iż z kryzysu spowodowanego globalną pandemią koronawirusa, który dotknął tyle krajów i zmienił nasze style życia, trzeba uczynić szansę na budowę lepszej przyszłości.

Artur Szymczyk, wiceprezydent Lublina, opowiedział z kolei wirtualnym zgromadzonym o znaczeniu projektu Eco-Miasto dla samorządowców. Pokazuje on znaczenie kwestii klimatycznych dla polskich miast, dając im szansę na wymianę wiedzy. - Kwestie klimatu to nie moda, a oczywistość - musimy troszczyć się o mieszkańców i ich jakość życia. Dobre praktyki to jedno, ale niezbędne jest przyjazne otoczenie regulacyjne dla realizacji tych zmian - zauważył.

Lublin jest czterokrotnym laureatem konkursu, który może pochwalić się szeregiem posunięć, umożliwiających mu dalszy, przyjazny dla ludzi i środowiska rozwój - zachował m.in. swoją sieć trolejbusową. Wykorzystywać ma nabytą wiedzę i doświadczenia w partycypacji społecznej, np. przy dyskusjach nad kontrowersyjnymi tematami wokół zieleni miejskiej.

Od teorii do praktyki

Dr Monika Szewczyk, specjalistka Centrum UNEP/GRID-Warszawa ds. geobotaniki i ochrony przyrody, zauważyła w swoim wystąpieniu, że myślenie o zieleni miejskiej w kategoriach zielonej infrastruktury pozwala pokazać jej systemowy charakter - sieci, która świadczy nam szeroką gamę usług ekosystemowych.

Wśród wyzwań rozwoju miast, na które potrafi odpowiedzieć dobrze zaprojektowana i otoczona troską zielona infrastruktura, wymieniła m.in. udział w walce z zanieczyszczeniem powietrza - jednym z większych problemów środowiskowych, z którym zmagają się polskie miasta. Miejscy ogrodnicy muszą balansować przy tym pozytywny wpływ poszczególnych gatunków roślin na stan powietrza z innymi ich cechami, np. kruchością, mającą wpływ na bezpieczeństwo mieszkańców.

Innym miejskim problemem stają się wyspy ciepła. Miejski skwar w miesiącach letnich, wzmacniany zabetonowaniem przestrzeni, stanowi szczególnie duże zagrożenie zdrowotne np. dla osób starszych. Nie bez znaczenia jest również znaczenie dobrze zaprojektowanej błękitnej infrastruktury dla radzenia sobie z gwałtownymi ulewami.

Jak podkreśliła specjalistka Centrum niezwykle istotne przy dyskusjach o zielonej infrastrukturze jest jej planowanie w szerokim kontekście i różnej skali. Tak jak zieleń w Nowym Jorku nie kończy się na Central Parku, tak każde miasto potrzebuje zarówno większe parki czy kompleksy leśne, jak i mniejsze skwery czy kwietne łąki. Ważne, by nie traktować ich jako luksus, ale jako fundamentalny element życia człowieka.

Planowanie i realizacja

MIrosław Hagemejer, dyrektor Wydziału Planowania Urzędu Miasta Lublin, przypomniał o silnych stronach miasta. Stolicę województwa wraz z okolicznymi gminami obszaru metropolitarnego zamieszkuje ponad 700 tysięcy mieszkańców, mający dostęp m.in. do prężnego ośrodka akademickiego. Rozwojem miasta kieruje szereg strategii i studiów. Spora część miasta pokryta jest planami zagospodarowania przestrzennego. 

Wśród kluczowych celów polityki miejskiej znajduje się zachowanie równowagi między rozwojem miasta a zachowaniem ładu przestrzennego, jak również stworzenie zielonego pierścienia wokół miejscowości. Co najmniej 32% powierzchni Lublina mają zajmować tereny zielone, a kolejne 8% - przestrzenie otwarte, takie jak rolnicze czy nieużytki. Istotnym elementem planowania rozwoju jest zachowanie ciągłości występujących w mieście ekosystemów, takich jak doliny rzeczne.

Daniel Piotrowski, reprezentujący firmę CEETRUS, opowiadał o jej transformacji z przedsiębiorstwa skupiającego się na centrach handlowych w stronę wielofunkcyjnego podejścia (w tym poprzez tworzenie przestrzeni mieszkalnych i biznesowych) jako sposobu na budowanie zdrowej tkanki miejskiej.

Jego zdaniem deweloperzy muszą traktować kwestie zielonej infrastruktury coraz bardziej poważnie - zwiększa się bowiem świadomość społeczna dotycząca jej roli w życiu miejskim oraz oczekiwanie, że będzie ona uwzględniona w nowych projektach. Podobne oczekiwania zaczynają mieć również włodarze miast.

Mająca poważne aspiracje proklimatyczne firma stara się zarówno dążyć w swych inwestycjach do rewitalizacji już istniejących przestrzeni zielonych, jak i tworzenia zupełnie nowych. Przykładem na to pierwsze działanie jest Kraków, gdzie CEETRUS przeprojektował wejście do Galerii Bronowice w celu zwiększenia obecności zieleni oraz lepszego odprowadzania wody deszczowej. 

W tej drugiej kategorii wyróżnia się z kolei warszawski Wilanów, gdzie powstanie dwuhektarowy, otwarty park. Jego szczegółowy charakter wybrany zostanie w konkursie, a wymogi konkursowe opracowane zostaną w ścisłej współpracy z mieszkańcami. Nowa dzielnica, kierująca się zasadami zrównoważonego rozwoju, powstanie również w otoczeniu dawnej zajezdni trolejbusowej w Piasecznie.

Pieniądze dla zrównoważonego rozwoju

Katarzyna Rajkiewicz z Narodowej Agencji Poszanowania Energii, przedstawiła założenia City Finance Lab - skierowanej do samorządów inicjatywy, wspierającej upowszechnianie innowacyjnych źródeł finansowania działań na rzecz ograniczania i adaptacji do zmian klimatu, szczególnie tych o innowacyjnym charakterze. CFL oferuje pomoc techniczną, wychodząc z założenia, że miasta są jednym z kluczowych miejsc działań dla klimatu.

Projekt realizowany w ramach Climate-KiC - międzysektorowego partnerstwa na rzecz aktywnej ochrony klimatu. Projektem NAPE było działanie, skierowane na poprawę efektywności energetycznej budynków samorządowych w formule partnerstwa publiczno-prywatnego w formule ESCO - umowy na efektywność energetyczną inwestycji, realizowany w Lubaniu (basen, hala sportowa, szkoła). Aktualnie projekt ten jest na etapie dialogu technicznego z partnerem prywatnym.

Wśród pytań, które padły ze strony liczącej niemal 120 osób wirtualnej publiczności, pojawiły się kwestie, związane z tworzeniem spójnych systemów retencji wody, a także realizacją praktycznych inwestycji w zieloną infrastrukturę, umożliwiających realną adaptację do zmian klimatu w mniejszych miejscowościach.

Kolejne, skierowane do społeczności lokalnych warsztaty Eco-Miasta, planowane są w najbliższych miesiącach.