Elektrośmieci to niezmiennie duży problem nie tylko w Polsce, ale i na całym świecie. Według ONZ w 2021 r. każda osoba na świecie generuje średnio 7,6 kg odpadów elektrycznych i elektronicznych, co oznacza, że wytworzymy ich aż 57 mln ton. Niestety zaledwie 17 procent elektrośmieci zawierających mieszankę szkodliwych substancji, ale i cennych materiałów, zostanie właściwie zebrane, przetworzone i poddane recyklingowi. 13 października, obchodzimy Międzynarodowy Dzień Bez Elektrośmieci. Aby zwrócić uwagę na potrzebę prawidłowego postępowania ze zużytym sprzętem elektrycznym i elektronicznym stworzony został mural, który zdobi jedną ze ścian przy ulicy Waryńskiego 3 w Warszawie.  

To pierwszy w Polsce mural poświęcony tematyce elektrośmieci. Zajmuje on powierzchnię 240 m2 i został wykonany przy użyciu farb fotokatalitycznych, które pochłaniają zanieczyszczenia z powietrza. Oznacza to ogromną korzyść dla środowiska. 

W ten nietypowy sposób, już po raz czwarty, uczczone zostały obchody Międzynarodowego Dnia Bez Elektrośmieci. To inicjatywa zapoczątkowana przez organizację WEEE Forum a realizowana przy wsparciu ponad 120 organizacji z 70 różnych krajów na całym świecie. W Polsce oficjalnymi organizatorami wydarzenia są  ElektroEko oraz Centrum UNEP/GRID-Warszawa. Wydarzeniu partnerują APPLiA Polska i Związek Cyfrowa Polska, a patronat honorowy objęli Ministerstwo Klimatu i Środowiska oraz Ministerstwo Rozwoju i Technologii. 

„Dbałość o środowisko i społeczną odpowiedzialność biznesu są wpisane w działalność naszej Organizacji, a kluczowym elementem jest edukacja społeczeństwa w zakresie prawidłowego postępowania z elektrośmieciami. Realizujemy różne inicjatywy edukacyjne, idąc z duchem czasu, czego przykładem może być właśnie to ekologiczne dzieło w sercu Warszawy. Warto tu podkreślić, iż ElektroEko działa w imieniu największych producentów sprzętu AGD i RTV, dla których kwestie ochrony środowiska i klimatyczne są strategicznym priorytetem. Jesteśmy dumni, iż wspólnie przyczyniamy się do dbałości o nasze naturalne otoczenie, wskazując jak kluczowe jest przekazywanie zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego do recyklingu, bo przecież to także źródło cennych surowców, które należy odzyskiwać by móc powtórnie wykorzystać.” – mówi Grzegorz Skrzypczak, Prezes ElektroEko Organizacji Odzysku Sprzętu Elektrycznego i Elektronicznego S.A., organizatora Międzynarodowego Dnia Bez Elektrośmieci. 

Tegoroczne działania koncentrują się na publicznej kampanii informacyjnej w prasie, radiu oraz social mediach. Kampanii towarzyszą działania edukacyjne w przedszkolach i szkołach, konkursy a także szereg niestandardowych realizacji. Jedną z nich bez wątpienia jest właśnie mural edukacyjny, którego autorem jest znany ilustrator Karol Banach. Ma on przypominać nam wszystkim o konieczności prawidłowego postępowania z elektrośmieciami.  

"Edukacja ekologiczna w zakresie szerokorozumianych odpadów to bardzo ważne zadanie stojące zarówno przed producentami , sektorem publicznym, a także organizacjami pozarządowymi i konsumenckimi oraz samym społeczeństwem. Podnoszenie poziomu świadomości na temat tegoelektrośmieci i tego, ile cennych surowców można odzyskać i użyć na nowo, to jeden z kluczowych elementów w dążeniu do zrównoważonego rozwoju. Zrozumienie procesów związanych  z redukcją odpadów elektronicznych jest kolejnym krokiem jaki możemy i powinniśmy podjąć w dobie tak szybko zmieniającego się świata i troski o przyszłość kolejnych pokoleń.” – mówi Maria Andrzejewska, Dyrektor Generalna Centrum UNEP/GRID-Warszawa. „Realizacja mularu w przestrzeni miejskiej, to niestandardowa forma zwrócenia uwagi na zagadnienie, które jest naszą codziennością. Elektronika towarzyszy nam każdego dnia, pamiętajmy o niej także w kontekście wpływu na środowisko.” – dodaje.  

Elektrośmieci – co to? 

Elektrośmieci to wszystkie popsute, nieużywane, niepotrzebne urządzenia elektryczne i elektroniczne, działające kiedyś na prąd lub na baterie np. zepsute komputery, telefony, zabawki i gadżety elektroniczne, stare pralki, lodówki i drobne urządzenia AGD a także zużyte świetlówki i LEDy. Na tego typu przedmiotach widnieje znak przekreślonego kosza, co oznacza, że nie wolno wyrzucać ich do śmietnika czy nawet wystawiać do altanki śmieciowej. Grozi za to kara grzywny nawet do 5000 zł. 

Elektrośmieci – odpad czy surowiec? 

Elektrośmieci zawierają liczne szkodliwe substancje, np.: rtęć, freon, azbest, kadm czy związki bromu, które po wydostaniu się z zardzewiałej lodówki lub stłuczonego kineskopu telewizora przenikają do gleby, wód gruntowych i powietrza. Z tego tez powodu, demontaż elektrośmieci może być dokonywany wyłącznie w wyspecjalizowanych zakładach przetwarzania, które posiadają stosowne zezwolenia. Pod żadnym pozorem nie należy sprzętu demontować samodzielnie, gdyż jest to niebezpieczne i może stanowić zagrożenie dla zdrowia człowieka. 

Wyrzucanie elektrośmieci do śmietnika to działanie nie tylko nielegalne i szkodliwe dla środowiska – to także spore marnotrawstwo zasobów. Wysłużona pralka, lodówka czy piekarnik może stać się źródłem surowców, które mogą zostać wykorzystane ponownie do produkcji innych przedmiotów. Przykładowo zużyte telefony komórkowe, które zawierają złoto, srebro i miedź, można wykorzystać do wytwarzania czajników, plomb dentystycznych, a nawet instrumentów muzycznych, zaś plastikowe elementy ze starej lodówki mogą posłużyć do produkcji kołpaków samochodowych. Z kolei szklane drzwiczki niedziałającej już pralki mogą zostać przerobione na miskę żaroodporną, a z odzyskanych i przetworzonych włókien karbonowych można wyprodukować żagle i namioty. 

E jak Ekologia, E jak Edukacja 

Jak wynika z badań konsumenckich przeprowadzonych na zlecenie ElektroEko w 2019 roku, tylko 40% Polaków wie, jak postępować ze zużytym sprzętem. Natomiast co piąty Polak w ciągu ostatniego roku przynajmniej raz wyrzucił elektrośmieci do zwykłego kosza. I wciąż wiele osób (51% Polaków) chomikuje nieużywany sprzęt elektryczny i elektroniczny.  Jak widać, poziom świadomości społeczeństwa na temat elektrośmieci oraz metod ich bezpiecznego pozbywania się wciąż nie jest w Polsce wystarczający. Stąd niezwykłe ważny jest przekaz jaki widnieje na muralu – NIE WYRZUCAJ ELEKTROŚMIECI DO ŚMIETNIKA.  

O ile nasza wiedza, o tym, co zrobić ze zużytą pralką czy starą lodówką z roku na rok jest lepsza, to problem pojawia się z mniejszymi urządzeniami typu: suszarka, lokówka, toster, klawiatura, telefon czy zabawki elektryczne. Często te sprzęty trafiają do zwykłego kosza na śmieci razem z odpadami zmieszanymi. Przy okazji Międzynarodowego Dnia Bez Elektrośmieci „mówimy o szkodliwości takich działań, jak i przedstawiamy korzyści płynące z recyklingu elektrośmieci.” - mówi Grzegorz Skrzypczak, prezes ElektroEko S.A. 

Zadaniem Międzynarodowego Dnia Bez Elektrośmieci, w tym powstałego muralu, jest edukowanie konsumentów w zakresie prawidłowego postępowania z elektrośmieciami, a w efekcie doprowadzenie do zwiększenia poziomu ich recyklingu. – Prawidłowy system gospodarowania zużytym sprzętem to wymierny efekt dla środowiska. To także nowe miejsca pracy w tworzącej się branży recyklingu oraz innowacje technologiczne umożliwiające maksymalny odzysk surowców ze zużytego sprzętu. To bardzo ważne zwłaszcza w czasach, gdy coraz więcej mówimy o wyczerpywaniu się światowych zasobów. Wielkim wyzwaniem staje się powszechna edukacja społeczna pozwalająca zrozumieć każdemu mieszkańcowi, użytkownikowi sprzętu elektrycznego i elektronicznego, jak wielka jest jego rola w tym procesie – podkreśla Grzegorz Skrzypczak, Prezes Zarządu ElektroEko. 

Elektrośmieci oddaj do punktu zbierania 

Jeśli mamy w domu zalegające, zużyte, niepotrzebne urządzenia elektryczne i elektroniczne, to udajmy się do punktów zbierania elektrośmieci lub sklepów, które tego typu zużyty sprzęt przyjmą bezpłatnie. Dzięki temu, elektrośmieci nie tylko nie zaszkodzą środowisku, ale także staną się źródłem cennych surowców wtórnych, które mogą być wykorzystane do produkcji nowych przedmiotów.  

Eko-prezenty za elektrośmieci 

Nie wyrzucaj więc elektrośmieci do śmietnika. Wszystkich warszawiaków zapraszamy do punktów zbierania w najbliższą sobotę 16 października w godzinach 10-14. Każdy kto przyniesie zużyte urządzenie otrzyma eko-prezent. Adresy punktów można znaleźć na https://www.elektroeko.pl/punkty-zbierania-elektrosmieci/.  

Dołącz do wydarzenia 

Zachęcamy wszystkich do obejrzenia ekologicznego muralu i zrobienie sobie z nim zdjęcia. Fotografię warto zamieścić na swoim profilu w mediach społecznościowych z hasztagiem #dzienbezelektrosmieci lub #niewyrzucajelektrosmiecidosmietnika i w ten sposób wesprzeć kampanię.