Coraz mniej drzew rośnie w polskich miastach. Statystyki mówią, że o 17% więcej ich wycinamy niż sadzimy. Jedną z przyczyn tego stanu rzeczy jest brak świadomości na temat korzyści, jakie daje zieleń miejska. 

Drzewa są dobrodziejstwem i zielonym kapitałem naszych miast. Dostarczają surowców, jak drewno czy kompost, regulują klimat, ograniczają gwałtowny spływ wody opadowej i ryzyko podtopień, poprawiają jakość powietrza, poprawiają estetykę miast i tworzą warunki do uprawiania sportu i rekreacji. A jednak to naturalne bogactwo z każdym rokiem topnieje. Nie mając pełnej świadomości korzyści, jakich dostarczają drzewa, mamy tendencję do skupiania uwagi na kosztach ich utrzymania. Ponieważ koszty te są dobrze znane, a korzyści jedynie częściowo, prosty rachunek ekonomiczny często błędnie wskazuje na nieopłacalność drzew. Działania podejmowane do tej pory, odwoływały się do potrzeby zachowania terenów zieleni. Były one jednak nieskuteczne, poniewaz nie zostały poparte argumentem ekonomicznym. Odpowiedzią na to wyzwanie jest projekt „Od drzewa do miasta – laboratorium wiedzy o zieleni miejskiej”, zakładający zwiększanie świadomości ekologicznej poprzez akcentowanie korzyści ekonomicznych z utrzymania miejskich drzew.

Od drzewa do miasta 

Projekt rozpoczął się w październiku 2021 i będzie realizowany do czerwca 2023. W ciągu 21 miesięcy trwania projektu, zaplanowane są działania skierowane do mieszkańców miast, w tym, do urzędników odpowiedzialnych za zagospodarowanie przestrzeni. Projekt jest dofinansowany z Funduszy EOG i Funduszy norweskichi na „Działania związane z ochroną środowiska i ekosystemów prowadzone przez NGO“. Za stronę merytoryczną i organizacyjną projektu odpowiadają: Centrum UNEP/GRID-Warszawaii (Koordynator projektu); Fundacja Veolia Polskaiii (wsparcie dla miast biorących udział w projekcie); Asplan Viak AS (wsparcie geoinformacyjne).

Działania obejmą tereny pięciu miast partnerskich projektu: Rzeszowa, Miasteczka Śląskiego, Przasnysza, Szczytna, Lidzbarka Warmińskiego. Projekt zakłada m.in. prowadzenie lokalnych kampanii informacyjno-edukacyjnych na temat usług ekosystemowych świadczonych mieszkańcom przez zieleń miejską na terenie ich miasta. Pierwszy etap projektu to wykonanie eksperckich analiz znaczenia obszarów zieleni, dla miast partnerskich. Powstanie dedykowany geoportal umożliwiający skuteczne przeprowadzenie działań kampanijnych w wymiarach: lokalnym i ogólnopolskim. Geoportal dostępny będzie na stronie projektu miastaidrzewa.gridw.pl

Kampanie lokalne 

W ramach kampanii lokalnych na terenie wskazanych miast, zostaną umieszczone plakaty i edukacyjna infrastruktura, informująca o korzyściach z obecności zieleni miejskiej. Ponadto, zostaną zorganizowane podnoszące świadomość webinaria i konkursy dla uczniów. Dodatkowo, projekt przewiduje warsztaty skierowane do decydentów, podczas których uczestnicy z różnych miast będą mogli wymieniać się doświadczeniami w zakresie zarządzania i promowania znaczenia zieleni miejskiej.

Kampania ogólnopolska 

Poza kampaniami lokalnymi, projekt zakłada przeprowadzenie kampanii ogólnopolskiej. Obejmie ona popularyzację wiedzy na temat wartości zieleni miejskiej. Działania będą realizowane, między innymi, za pośrednictwem popularnych portali informacyjnych i społecznościowych. Dzięki tej kampanii, także mieszkańcy innych miast będą mieć możliwość poszerzenia wiedzy na temat korzyści, jakie daje zieleń miejska.  

Ile warta jest praca drzew?  

Drzewa miejskie świadczą szereg korzyści, które mają wymierną wartość ekonomiczną. Współczesna ekonomia dysponuje wieloma metodami, by tę wartość wyceniać. Przykładowo, drzewa oczyszczając powietrze zmniejszają zachorowania na choroby układy oddechowego i wydatki poniesione na ich leczenie. Oszczędności te można zatem traktować jako wartość pracy, jaką drzewa świadczą w zakresie oczyszczania powietrza. Choć nie jest to proste, analogicznie można wycenić wartość także wielu innych korzyści, jakie czerpiemy z drzew miejskich. W naszym projekcie, za tę część będzie odpowiedzialny Ekspert ds. Ekonomii Środowiska Centrum UNEP/GRID-Warszawa, dr Zbigniew Szkop – doświadczony pracownik naukowy Uniwersytetu Warszawskiego będący pionierem badań nad wartością korzyści, jakie przynoszą drzewa miejskie w Polsce.

Do wdrażania koncepcji wartości zieleni miejskiej, odnoszą się zarówno dokumenty strategiczne UE (np. Zielona infrastruktura – zwiększanie naturalnego kapitału Europy; Strategia Bioróżnorodności Unii Europejskiej do 2030), krajowe (np. Krajowa Polityka Miejska 2023; Koncepcja Przestrzennego Zagospodarowania Kraju 2030), jak i lokalne (plany adaptacji do zmian klimatu poszczególnych miast Polski). Projekt wspiera realizację Agendy Miejskiej Ministerstwa Klimatu.

 

***

„Od drzewa do miasta – laboratorium wiedzy o zieleni miejskiej” korzysta z dofinansowania o wartości 688 178,00 zł otrzymanego od Islandii, Liechtensteinu i Norwegii w ramach funduszy EOG i Funduszy norweskich. Celem projektu jest zmiana świadomości mieszkańców miast na temat korzyści, jakie czerpią z miejskiej zieleni. Projekt korzysta również z dofinansowania z budżetu państwa o wartości 121 443,00 zł.

Centrum UNEP/GRID-Warszawa jest jednym z pięciu ośrodków światowej sieci GRID (Global Resource Information Database) realizujących misję Programu Narodów Zjednoczonych ds. Środowiska (UNEP). Zostało powołane do życia 17 września 1991 roku na mocy porozumienia zawartego pomiędzy UNEP, a Rządem Polski. Posiadamy 30-letnie doświadczenie w pracy na rzecz zwiększania świadomości społecznej dotyczącej kryzysu klimatycznego, zanikania różnorodności biologicznej i wprowadzania zasad zrównoważonego rozwoju. Specjalizujemy się we wspieraniu biznesu w realizacji działań na rzecz środowiska naturalnego i wdrażania polityki odpowiedzialnego biznesu. Od lat upowszechniamy zastosowanie nowoczesnych technologii informacyjnych, w tym systemów informacji geograficznej (GIS) i technologii satelitarnych w przepływie danych o środowisku. Centrum realizuje liczne projekty badawcze w konsorcjach europejskich, a także własne projekty tj.: kampania społeczna Zielona wstążka dla Planety, Program Climate Leadership, Re:Generacja, Partnerstwo SDGs Razem dla Środowiska, Karpaty Łączą. www.gridw.pl

Fundacja Veolia Polska to fundacja korporacyjna założona przez Grupę Veolia w Polsce, działająca od 2015 roku. Zespół Fundacji realizuje projekty CSR i długofalowe programy społeczne na rzecz społeczności lokalnych, z obszaru działania spółek należących do Grupy Veolia. Swoje działania koncentruje na wzmacnianiu współpracy międzysektorowej w zakresie ochrony środowiska, bioróżnorodności, edukacji ekologicznej i rezyliencji miejskiej. Realizuje projekty wieloletnie we współpracy z lokalnym samorządem i organizacjami pozarządowymi. Kształci liderów miejskich i wspiera włodarzy miast. Tworzy kawiarenki naprawcze i uczy jak żyć w duchu zero waste i less waste. Edukuje nt konsekwencji zmian klimatu i sposobów radzenia sobie z kryzysami, jakie stoją przed polskimi miastami. https://www.fundacja.veolia.pl/